Het opbouwen en in stand houden van een prettige samenleving is een voortgaand proces. Voortdurend ontstaan nieuwe inzichten, verschuiven waarden en veranderen normen. Welke ankerpunten geven houvast?

Basisbehoeften

Voor een beschaafde samenleving moet aan zekere basisbehoeften zijn voldaan. Voor iedereen hoort er in beginsel voeding en onderdak te zijn, veiligheid en gezondheidszorg, onderwijs en de mogelijkheid je te ontplooien, zodat ieder een nuttige en gewaardeerde (ook financieel) bijdrage aan de samenleving kan leveren.

Universele principes

Regels over fysiek verkeer dienen door allen te worden gedeeld, of straffe van chaos. Regels voor maatschappelijk verkeer – en een te kiezen levenswijze – kunnen aanmerkelijk meer verschillen. Al moet er wel overeenstemming zijn over enkele universele principes. Zoals:
– respect voor elkaars leven, veiligheid en opvattingen
– vrijheid van gedachtenvorming, en van religie
– vrijheid van meningsuiting, met eerdergenoemd respect
– vrijheid van gedrag, zeker binnenshuis

Is dit alles? Nee, er is natuurlijk meer, al dreigt er soms ook minder.
In de westerse wereld geldt vrijheid van gedachten als een absolute eis. Voor streng-religieuzen geldt dit soms minder; voor hen gaat gehoorzaamheid aan religieuze wetten boven alles.

Hoe absoluut mag het zijn?

Hoe absoluut moet de vrijheid van meningsuiting zijn? Hoe en waar mag die toch worden beperkt? Bijvoorbeeld: bestaat er een vrijheid tot doelbewust beledigen of verdachtmakerij?

En hoe absoluut moet vrijheid van religie zijn? Mag die worden beperkt indien religieus gedrag maatschappelijk consequenties heeft die door anderen als ongewenst worden beschouwd? Bijvoorbeeld: afgedwongen zondagsrust, of zwaargesluierd over straat gaan.

Hoe absoluut mag de vrijheid van economisch handelen zijn? Liggen die grenzen uitsluitend bij oplichterij en misleiding? Of mogen ongewenste maatschappelijk consequenties ook beperkingen opleggen? Voorbeeld: wangedrag door banken die ‘te groot zijn om te falen’.

Welke ankerpunten zijn er nog meer, en hoe absoluut zijn die?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *